Motivasyonun Gelişimi

Motivasyon kısaca “bir insanın bir davranışı sergilemesi için ihtiyaç duyduğu itici güç” olarak tanımlanabilir. Fakat motivasyonun nasıl oluştuğunu veya ortaya çıktığını anlamak istiyorsak bilim insanlarının zaman içerisinde yaptığı farklı motivasyon deneylerine bakmamız gerekiyor.

1949’dan önce bir insanın bir davranışı gerçekleştirmesi için gereken motivasyonun iki farklı koşulda ortaya çıktığı kabul ediliyordu. Bu koşullar “hayatta kalma” ve gösterilen davranışa dair verilen “ödül”dü.

Harry F. Harlow

Harry F. Harlow 1949 yılında maymunlar üzerinde yaptığı deneyde ilk defa motivasyonun ortaya çıkışında üçüncü bir unsur olduğunu keşfetti.

Harlow 1949 yılındaki deneyinde, maymunlara çözmeleri için mekanik bulmacalar verdi. Maymunlar mekanik bulmacaları beklenenden kısa bir zamanda çözünce bu durum Harlow ve arkadaşlarının ilgisini çekti. Çünkü maymunların bulmacayı çözmelerine motive olmaları için gereken koşullar yoktu.

img_03000003

Harlow’un mekanik bulmacası

Harlow ve arkadaşları bu defa maymunlara mekanik bulmacaları çözdükçe ödül verilecek şekilde deneyi tekrarladılar. Beklenmedik bir şekilde maymunlara bulmacaları çözmesi için verilen ödül ortaya çıkan motivasyonda düşüşe neden oldu. Ödül verilmeye başlandıktan sonra maymunlar bulmacaları çok daha yavaş çözdüler.

Harlow ve arkadaşları maymunların bu davranışının arkasında üçüncü bir “motivasyon” kaynağı olduğunu fark ettiler. Fakat bu keşfi bilim dünyasına kabul ettiremediler ve bir süre sonra keşfettikleri üçüncü motivasyon kaynağı üzerine çalışmayı bıraktılar.

Edward L. Decı ve Rıchard M. Ryan

1969 yılına gelindiğinde Edward Deci ve Richard M. Ryan Carnegie, Mellon üniversitesinde motivasyonu oluşturan üçüncü kaynak üzerine deney yaptı. Deci ve Ryan, Harlow’dan farklı olarak deneyini insanlar üzerinde Soma küplerini kullanarak yapmaya karar verdi.

2010-05-25_richardryan_and_edwarddeci_205

Richard Ryan ve Edward Deci

Deci bu deney için iki farklı grup oluşturdu ve her iki grup üyeleri 3 gün boyunca günde bir saatlik deneylere katıldı. Bu 1 saatlik deneyler boyunca farklı şekillerde Soma küpleri çözdüler.

Deneyin gerçekleştireceği odaya Soma küpleri dışında deneklerin dikkatlerini dağıtacak farklı materyaller konuldu. Deci, deneyin ortalarına doğru deneklere Soma küplerinin çözme sürelerini kaydetmeleri gerektiğini söyleyip deney odasından çıkarak deney odasını görebileceği bir aynanın arkasına geçiyordu ve deneklerin davranışlarını gözlemliyordu.

soma-ku%cc%88pu%cc%88-ahs%cc%a7ap-oyuncak-ucuz-fiyat-satis%cc%a7zekaoyuncak-com_

Soma küpü

İki takıma da ilk seansta küpleri birleştirdikleri için herhangi bir ödül verilmedi. Fakat ikinci seansta Deci birinci gruba her yaptığı Soma küpü için bir dolar ödül verdi. İkinci gruba ise herhangi bir ödül verilmedi.

Üçüncü seansta ise Deci birinci gruba da ödül vermeyi bıraktı ve iki grubun ödül olmadan gösterdiği davranışları gözlemledi.

Deci deneklerin odada yalnız başına kaldıkları zaman kaç dakika Soma küpleri ile ilgilendiğini gözlemlemişti ve deney sonunda sonuçları karşılaştırdı.

İlk seansın sonunda beklendiği gibi iki denek grubu Soma küpleri ile eşit sürede ilgilendi.

İkinci seansın sonuçları da beklendiği gibi oldu. Para ödülü verilen grup Soma küpleri ile daha çok ilgilenirken ödül verilmeyen grupta herhangi bir değişiklik gözlemlenmedi.

Üçüncü seansta ilk gruba da para ödülü vermeyi kestiler. Beklendiği üzere grubun Soma küpleri ile ilgilendiği sürede büyük bir düşüş gerçekleşti. Deci’yi asıl şaşırtan nokta ise hiçbir ödül verilmeyen ikinci grubun Soma küpleri ile ilgilendiği zamanda artış gözlemlemesi oldu.

Deci ve Ryan’in insanlar üzerinde yaptığı bu deney ile Harlow’un 1949 yılında maymunların üstünde keşfettiği üçüncü motivasyon kaynağı doğrulanmış olmuştu. Hayatta kalma içgüdüsü ve ödül dışında başka bir motivasyon kaynağı daha olduğunu fark eden Deci ve Ryan, insan motivasyonu üzerine uzun yıllar sürecek olan çalışmalarına başladılar. Deci ve Ryan 1980’lerin ortalarına doğru bu çalışmalarının sonucu olarak “Self-Determination Theory”i yarattı. Self- Determination Theory ve oyunlaştırmada kullanımını bir sonraki yazımda sizlerle paylaşacağım.

Kubilay Kecin

BrandNewGame Turkey, Gamification Designer

Gamification Turkey, Volunteer